ในหลายปีที่ผ่านมาและในหลายครั้งที่ได้ทำแผนชุมชนร่วมกับชาวบ้าน ผมแทบจะไม่เคยได้วางแผนเลยว่าจะใช้เครื่องมืออะไรในการระดมความคิดของชาวบ้าน เพื่อให้ได้แผนชุมชนที่ดีสามารถนำไปใช้อวดใครต่อใครได้ เป็นวิทยากรกระบวนการก็เป็นมาบ้างแล้ว แต่พอถึงเวลาจริง ๆ กลับไม่เคยวางแผน ไม่เคยเตรียมว่าเราจะใช้เทคนิคอย่างไรบ้าง มีแต่ปรับแก้ไขสถานการณ์ไปเรื่อย ทำทั้ง 12 หมู่บ้านเทคนิคไม่เหมือนกันเลยสักหมู่บ้าน มันอาจเป็นความเคยชินที่ทำมานาน ทำมาตลอดเลยไม่ได้เตรียมตัวอะไรเลย
เครื่องมือที่วิทยากรกระบวนการอย่าง คนพอชอ ใช้ในการระดมความคิดเพื่อจัดทำแผนชุมชน มีดังนี้ครับ
1. Mind Map หรือแผนที่ความคิด หรือแผนที่แห่งจินตนาการ แล้วแต่จะเรียกครับ เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพสูง แต่เรียบง่ายมาก (ซะจนไม่ค่อยได้ใช้)
2. Brainstorming การระดมสมอง ระดมความคิดเพื่อแก้ไขปัญหาที่ประสบอยู่ อันนี้ คนพอชอ ใช้บ่อยครับ
3. Six Words 6 คำถามที่นำมาถามบ่อยมาก
4. Card บัตรคำ ถ้านำมาใช้กับผู้สูงอายุ ต้องมีคนช่วยเขียน
5. SWOT เป็นเทคนิคในการวิเคราะห์หมู่บ้านของเราว่าเป็นอย่างไรบ้าง
6. AIC ส่วนมากแล้ว คนพอชอ ใช้เทคนิคนี้เป็นหลักครับ แล้วใช้ข้อ 3 ข้อ 4 ข้อ 5 มาใช้ประกอบกัน
ความจริงเครื่องมือของวิทยากรกระบวนการในการจัดทำแผนชุมชนมีมากกว่านี้นะครับ ที่ยกตัวอย่างมาให้ดูนี้เป็นเครื่องมือที่ใช้บ่อยมาก แต่บางครั้ง บางปีไม่ได้ใช้เลยก็มี (จะใได้ใช้อย่างไรล่ะครับให้เวลาผมไม่ถึงชั่วโมง)
ไม่ว่าจะใช้เทคนิคอะไร แบบไหน มันก็เป็นการระดมความคิดของชาวบ้านให้ร่วมคิด ร่วมทำ เพื่อชุมชน เพื่อหมู่บ้านของพวกเขาเอง มันดีทั้งนั้นครับ

เย้ๆ…ไ้ด้อ่านบล็อกแล้ว… ยิง link ให้ใหม่แล้วเ่ช่นกันครับ ส่วนแผนชุมชนนี่แนวทางแหล่มๆ ครับ หุหุ
ขอบคุณคุณหมอครับ แนวทางแผนชุมชนหลายอย่างได้มาจากหมออนามัยเหมือนกันครับ
มีเพื่อนแนะนำมา เลยมาเที่ยวหา ว่างก็แอดเมลล์ชมรมฯไว้คุยกันนะครับ
ขอบคุณครับคุณชัช…อยากบอกว่าติดตามงานของคุณชัชอยู่เหมือนกันครับ